Dil Gelişimi İçin Neler Yapılabilir? Bir İzmirli’nin Gözünden
Hepimizin hayatında bir dönem var, sabah uyanır uyanmaz “Dil gelişimi için neler yapılabilir?” diye düşünmeden kahvaltıyı yapmayı aklımızdan geçirmediğimiz. Yani, tam olarak geçirmediğimiz. Dil gelişimi, evet, ciddi bir konu ama tabii ben bir İzmirli olarak her konuyu biraz mizah katarak anlatmadan duramam. Hayatımda, en basit şeylere bile anlam yükleyip sonra kafamı meşgul etmemin bir sonucu olarak, dil gelişiminin aslında nasıl en eğlenceli hale getirilebileceği konusunda birkaç önerim var. Hazır mısınız? O zaman, başlayalım!
1. Dil Gelişimi İçin Kahvaltı Yaparken Komik Hikayeler Anlatın
Bir sabah kahvaltısında arkadaşlarınızla buluştuğunuzda, dil gelişimi için ne yapılabilir sorusunun cevabı aslında çok basit: Komik hikayeler anlatmak. Tabii, ciddi konulara dalmadan önce, birkaç komik anekdotla sofrayı renklendirmek hem sizi hem de arkadaşlarınızı hem güldürür hem de kelime dağarcığınızı geliştirir. Bu şekilde, farklı kelimeleri doğal bir biçimde kullanmak dil gelişimini hızlandırır.
Örneğin, geçen hafta kahvaltıya arkadaşım Arda geldi. Arda her zamanki gibi günün ilk saatinde kendini bir psikolog gibi hissediyor. İki dakika önce kalkmış, ama sanki üç gün boyunca meditasyon yapmış gibi konuşuyor. İşte tam o an, sohbetin bir köşesine girmeyi başardım:
Ben: “Arda, senin gibi insanlara bazen imreniyorum ya… Gözlerinde bir dinginlik var, anlatamam! Ama bence o dinginlik kahvaltıya geç gelen insanın yansıması, ya da sadece uyandığında hala uykulu olmandan kaynaklanıyor.”
Tabii, Arda’nın sakinliği sadece kahvaltı için geçerli. Öğleden sonra hepimiz ona gülüyorduk çünkü o “dingin” hali akşam üstü kayboluyor.
Neyse, bu tarz esprili, kelimeleri farklı şekillerde kullandığınız konuşmalar, dil gelişimi için mükemmel bir egzersiz. Hem kelimelerle oynamak hem de duygu ifadelerini doğal bir şekilde kullanmak dilin zenginleşmesine yardımcı olur.
2. Kitap Okumak… Ama Şu Zorlanmadığınız Türde Kitaplar
Hadi itiraf edelim: Herkes edebiyat profesörü gibi çok ağır kitaplar okumayı sevmiyor. Ama dil gelişimi için ne yapılabilir sorusuna en kolay cevaplardan biri aslında kitap okumak. Evet, doğru duydunuz. Ancak buradaki kritik nokta şu: Kendinizi “büyüklere” ait kitaplarla zorlamayın. Aksi takdirde, kitabın sonunda sadece uyuyacak bir dil gelişimi elde edersiniz.
Geçen hafta elimde Bülbülü Öldürmek vardı, ama başlarken içimdeki “hadi biraz gelişeyim” hırsı hemen bitti. Ne yapalım? O zaman daha eğlenceli ve rahat okunabilir kitaplara yöneldim. Sonunda Hobbit kitabıyla başladım. Bunu okurken, sadece dil gelişimi için değil, aynı zamanda “neden bu kadar çok yer altına gidiliyor” sorusunun cevabını da bulmuş oldum. Çünkü dil gelişimi, sadece yeni kelimeler öğrenmek değil, aynı zamanda kelimelerin hangi bağlamda kullanıldığını anlamaktır. Ve Hobbit gerçekten bunu çok iyi anlatıyor.
3. Arkadaşlarınızla Doğaçlama Yapın
Yine her şeyin başı arkadaşlar, değil mi? Doğaçlama yapmak da dil gelişimi için müthiş bir yöntem! İzmir’de arkadaşlarımızla sık sık buluştuğumuzda, bazen sadece “güncel” kelimeler üzerinden takılmak bile çok eğlenceli oluyor. Kendi kafamda bir karakter yaratıp, ona farklı bir sesle, farklı kelimelerle konuşmaya çalışıyorum. Tabii bu sadece eğlenceli değil, aynı zamanda dil gelişimi için de harika bir egzersiz.
Geçen akşam, arkadaşım Cemre ile, 70 yaşında bir çifti canlandırıyorduk. O kadar hızlı ve eğlenceli konuştuk ki, sonunda Cemre “Dil gelişimi için ne yapılabilir?” sorusunun cevabını bulduğumuzu fark ettik. Çünkü ne kadar farklı kelimeler kullandık, ne kadar hızlı konuştuk ve konuştukça aslında kendimizi geliştirdik.
4. Kelime Oyunlarıyla Eğlenin
Bir diğer önerim ise kelime oyunları. Sadece Scrabble ya da Anagram gibi oyunlarla değil, aynı zamanda günlük konuşmalarınızda da kelimelerle eğlenebilirsiniz. Mesela, bir kelime üzerinden cümle kurmak ya da sırayla her kelimenin anlamını bulmaya çalışmak… Bunlar hem beyninizi çalıştırır, hem de dil gelişiminizi ilerletir.
Geçenlerde arkadaşlar arasında “kelime bulmaca” oynadık. Kendi yazdığımız “absürd” kelimeleri daha bir tuhaf hale getirmeye başladık.
Örnek:
Ben: “Bamya çorbası deyince ne geldi aklınıza?”
Gülhan: “Yemek değil, yazın sıcağında sırtımıza yapışan bir şey!”
Mehmet: “Ve tabii bir köyde köy meydanına gelirken çorba kokusu gibi bir şey!”
Bunlar hep dil gelişimine yönelik basit egzersizler, ama bunlar ile dil becerileri çok hızlı bir şekilde gelişiyor. İnanılmaz!
5. Sosyal Medyada Yaratıcı İçerikler Paylaşın
Sosyal medyanın dil gelişimine etkisini inkâr edemeyiz. Ancak burada kritik nokta, sırf paylaşılanları okumakla kalmayıp, gerçekten yaratıcı içerikler üretmektir. Sosyal medyada özgün espriler yapmak, orada kullandığınız dil de dil gelişimi için oldukça faydalıdır. Hem eğlenceli hem eğitici bir yönü var!
—
Sonuç olarak, Dil gelişimi için neler yapılabilir? sorusunun cevabı aslında son derece basit: Dilinizi her an, her yerde, her fırsatta geliştirebilirsiniz. Komik hikayeler anlatmak, kitaplar okumak, arkadaşlarla yaratıcı diyaloglar kurmak ve tabii ki kelime oyunları oynayarak dil becerilerinizi eğlenceli bir şekilde ilerletebilirsiniz. Unutmayın, bu yolculukta “serbest stil” olmak en önemli kısım.