Dil Bilişsel Gelişim Nedir? Bir Düşünce, Bir Şaka, Bir Soru!
Dil Bilişsel Gelişimin İlk Adımı: Benim Çocukluğum
Hepimizin bir çocukluk dönemi vardır, değil mi? Hani anne babalarımızın “Aman dikkat et!” dediği ama bizlerin “Şu oyuncağımı bir kurtarayım da ondan sonra dikkat ederim!” dediği zamanlar. Çocukken dil öğrenme süreci de tıpkı böyle başlıyor aslında. Bazen “Çocuklar hemen dil öğrenir, ne kadar kolay değil mi?” diyoruz ama işin aslı pek de öyle değil. Dil bilişsel gelişim nedir diye soracak olursak, kısaca, çocukların dili nasıl öğrendiğini, nasıl anlamaya ve kullanmaya başladığını anlatan bir kavramdır.
Ama tabii, ben kendi çocukluğumu düşündüğümde, dil gelişiminin bir yerinde hala takıldığımı düşünüyorum. Mesela, 6 yaşımda “r” harfini doğru söylemeye başladım ama hala “bana” dediğimde “banaba” demeyi tercih ediyorum. Aşkı da böyle anlatabilirim ya da kendi çocukluk zamanlarımı: biraz harf eksik ama kalp dolu!
Dil Bilişsel Gelişim Nedir? Ama Gerçekten, Ne Demek Bu?
Düşünsenize, bir çocuk ilk defa “anne” dediğinde, ne kadar büyük bir olay olur! Annesi belki ağlamaya başlar, babası da “Neredeyse 1 yaşında, az kaldı konuşmaya da başlar!” diyerek biraz fazlaca gururlanır. Ama aslında çocuklar daha o yaşta kelimeleri öğrenmiyorlar. Beyinleri önce sesleri ve anlamları ayırt etmeye başlar. Yani, dil bilişsel gelişim süreci, sadece kelimeleri söylemek değil, aynı zamanda bu kelimelerin anlamlarını öğrenmek, bunları doğru zaman ve yerlerde kullanabilmekle ilgilidir.
“Yani dil öğrenmek sadece vokal kaslarımı geliştirmekle ilgili değil mi?” diye sormak geliyor içimden. Tabii ki, ama bunlar da yavaş yavaş gelişiyor. Bir çocuk “balon” dediğinde, onun sesini çıkarabiliyor ama bu kelimenin gerçek anlamını öğrenmesi daha uzun bir yolculuğun başlangıcı. Anlayacağınız, dil bilişsel gelişim nedir? Eğer bu soruya kesin bir cevap arıyorsanız, “Çok ciddi bir süreç, beyinle ilgili bir iş!” diyebilirim. Ama aslında o kadar da ciddi değil. Çünkü eğlenceli bir şey! Mesela, çocuklar yanlış kelimeler kullanırken çok tatlı oluyorlar ya, işte orada asıl büyü var.
Dil Gelişimi: “Baba” Dediğinde Ne Anlamalıyım?
Çocuklar kelimeleri söylerken bazen hata yapar, bazen de işte öyle yanlış hatırlayarak tatlı bir şekilde söyler. Bizim evde hep bir laf vardır: “Çocuklar söyler, anne-babalar tekrar eder.” Ama buna bir baktım, kendi çocukluğuma da dönüp bakınca anladım ki, bu sürecin bir parçasıymış. Mesela, ben küçükken “Baba” demeye çalışırken, “Baba!” yerine “Babaaan!” diyordum. Şimdi düşündüm de, o küçük hatam belki de dünyadaki en güzel şeydi.
Bir çocuk kelimeleri doğru telaffuz etmeye başladığında bile, bazen anlamı karıştırabiliyor. Bir gün, üç yaşındaki yeğenim bana “Anne, bu kediyi de çok seviyorum” dedi. “Kedi mi?” dedim, “Aman, ben bu kuşu seviyorum!” Ama kediler de havlar ya, işte dil gelişimi bu tür komik karmaşalarla dolu. Aslında, o kadar çok şeye anlam yüklerken dil, kendi iç yolculuğunda giderek daha fazla detay barındırıyor. Bu, beynin büyük bir gelişim sürecinde olması demek.
Dil Bilişsel Gelişim Nedir? İç Sesimle Sözlü Sohbet
Bir çocuk düşünün; bir yandan kelimeleri doğru kullanmak için çırpınırken, bir yandan da çevresindeki dünyayı anlamaya çalışıyor. Şimdi, kendime bakınca, tam da bu süreçten geçtiğimi düşünüyorum. Bazen kelimeleri kullanırken hala yanlış anlamlar çıkarabiliyorum. Mesela, sosyal medyada bir şey paylaşırken “yapmadım” dediğimde birinin “sen yapmadın mı?” diye sorması kadar komik bir şey olamaz. Ama hayat işte, dil gelişimi de bir yanda devam ediyor. Ne kadar öğrensek de dil, içsel bir keşif gibi. Kendi sesini bulmak, kelimeleri doğru kullanmak, hepsi öyle karmaşık ki!
İç sesimle şunu düşündüm: Ya bu kelimeleri gerçekten doğru kullanmak gerekiyor mu? Mesela bazen yanlış yazarım, “o” derim ama “sen” demek isterim… dil bilişsel gelişim bir nokta sonra daha eğlenceli olmuyor mu?
Tabii, şaka bir yana, her çocuk, her insan gibi dil öğrenme sürecinde farklı hızlarda ilerliyor. Bazı çocuklar daha hızlı konuşur, bazıları ise biraz daha geç başlayabilir. Ama sonuçta herkes kendi dilini öğreniyor ve o dilde kendini ifade etmeyi başarıyor.
Sonuç: Dil Bilişsel Gelişim, Çocukluktan Hayata
Sonuç olarak, dil bilişsel gelişim nedir? Bu süreç, sadece kelimeleri doğru söylemekten çok daha fazlasıdır. Bu, bir çocuğun dünyayı anlaması, fikirlerini kelimelere dökmesi ve sosyal hayata katılmasıyla ilgili bir yolculuktur. Tıpkı benim gibi, bazen kelimeleri yanlış kullanmak ve bazen dilin oyunlarını keşfetmek gibi… Ama unutmayalım, her adım bir öğrenme süreci, her yanlış kelime bir kahkaha, her doğru kelime ise dünyayla kurduğumuz yeni bir bağ.
Evet, belki biraz fazla düşünüyorum, ama dil gelişimi, bir çocuğun büyüme yolculuğunun en komik, en eğlenceli ve en öğretici kısmıdır. Kendi dil yolculuğumda ise hala “bana” dediğimde “banaba” dediğimi hatırlayarak gülüyorum. O zaman, bir yanda komik bir şeyler söylesem de, dil bilişsel gelişim sürecinde öğrendiklerim her zaman bana değerli geliyor.